پرلیت چیست؟ پرلیت یک سنگ آتشفشانیِ شیشهگون است که با حرارتدهی سریع منبسط میشود و به دانههای سفیدِ بسیار سبک و متخلخل تبدیل میگردد؛ به همین دلیل در کشاورزی (بهبود زهکشی و هوادهی ریشه)، ساختمان (ملات/بتن سبک و عایقکاری) و صنعت (فیلتراسیون و عایق حرارتی) کاربرد گسترده دارد.
پرلیت چیست؟ (راهنمای کامل + کاربردها، گریدها و چکلیست خرید)
پرلیت چیست و چرا منبسط میشود؟
پرلیت از شیشه آتشفشانی تشکیل شده و مقدار کمی آب ساختاری درون خود دارد. وقتی دانهی پرلیت در کوره به دمای بالا میرسد، آب محبوس به بخار تبدیل میشود و ساختار را «پف» میدهد. نتیجه، ذرهای با تخلخل بالا، وزن کم، عایق حرارتی/صوتی و رفتار مناسب در برابر آتش است.
برای خرید مستقیم و مشاهده مشخصات محصول: پرلیت منبسط و پرلیت خام.
پرلیت خام یا پرلیت منبسط؟ تفاوت دقیق
بیشتر سرچها در عمل دنبال «پرلیت منبسط» هستند، اما خیلیها اشتباه میخرند چون تفاوت را دقیق نمیدانند. این جدول تفاوت را خلاصه میکند:
| نوع | ظاهر | کاربرد رایج | جمعبندی سریع |
|---|---|---|---|
| پرلیت خام | سنگ/دانه متراکمتر، تیرهتر | خوراک کوره و برخی کاربردهای صنعتی | برای سبکسازی و بستر کشت، معمولاً جای پرلیت منبسط را نمیگیرد |
| پرلیت منبسط | سفید، بسیار سبک، متخلخل | کشاورزی، ملات/بتن سبک، عایقکاری | همان چیزی که اکثر افراد با نام «پرلیت» میخواهند |
مشخصات فنی پرلیت (چگالی، pH، گردوغبار)
مشخصات دقیق به گرید و فرآیند تولید بستگی دارد، اما برای تصمیمگیری، این بازههای کاربردی مفیدند:
| مشخصه | بازه معمول | چرا مهم است؟ |
|---|---|---|
| چگالی حجمی | حدود ۳۰ تا ۱۵۰ kg/m³ | روی وزن حمل، مصرف حجمی و سبکسازی اثر مستقیم دارد |
| pH | خنثی تا کمی قلیایی | برای بیشتر گیاهان و ملاتها سازگار است |
| گردوغبار | وابسته به کیفیت تولید/الک | گردوغبار زیاد یعنی مصرف سختتر و آلودگی بیشتر (خصوصاً گلخانه) |
| تخلخل/هوادهی | بالا | علت اصلی کاربرد در بستر کشت و عایقکاری |
گرید پرلیت چیست؟ انتخاب درست برای کشاورزی و ساختمان
گرید (دانهبندی) تعیین میکند پرلیت در عمل چه رفتاری دارد. انتخاب غلط یعنی یا زهکشی خراب میشود، یا گردوغبار اذیت میکند، یا در ملات کیفیت میافتد.
| گرید | مناسب برای | مزیت | نکته اجرایی |
|---|---|---|---|
| ریز | نشاء/بذرکاری، فیلتراسیون ظریف | پخش یکنواختتر | گردوغبار بیشتر را با کیفیت بهتر کنترل کنید |
| متوسط | بستر کشت عمومی، گلدان، گلخانه | تعادل زهکشی و نگهداری رطوبت | برای اکثر کاربردهای کشاورزی انتخاب استاندارد است |
| درشت | زهکشی قوی، ملات/بتن سبک | هوادهی بیشتر | برای بذرهای خیلی ریز، معمولاً مناسب نیست |
اگر دنبال گریدهای رایج و کاربردهای ساختمانی/کشاورزی هستید، این مقاله را هم ببینید: انواع پرلیت منبسطشده: کشاورزی، صنعتی و ساختمانی
پرلیت کشاورزی: کاربردها و نسبتهای رایج ترکیب
پرلیت کشاورزی معمولاً برای هوادهی ریشه و بهبود زهکشی استفاده میشود. نسبت دقیق به نوع گیاه، خاک و برنامه آبیاری بستگی دارد، اما این ترکیبها کاربردیاند:
| سناریو | نسبت پیشنهادی پرلیت | هدف |
|---|---|---|
| گلدان خانگی (عمومی) | ۲۰٪ تا ۳۰٪ | جلوگیری از فشردگی و بهبود زهکشی |
| گلخانه/کشت حساس به پوسیدگی ریشه | ۳۰٪ تا ۴۰٪ | هوادهی بیشتر و کاهش آبماندگی |
| ترکیب با کوکوپیت | ۳۰٪ تا ۵۰٪ | متعادلسازی رطوبت و زهکشی |
برای نسخههای دقیقتر (بر اساس محصول و نوع کشت)، این راهنما را ببینید: پرلیت در کشاورزی و ترکیبهای پیشنهادی.
پرلیت ساختمانی: ملات سبک، عایق و شیببندی
در ساختمان، پرلیت منبسط بهخاطر وزن پایین و تخلخل بالا برای ملات سبک و عایقکاری استفاده میشود. یکی از کاربردهای پرطرفدار آن، شیببندی سقف با ملات پرلیتی است که هم وزن مرده را کم میکند و هم به عملکرد حرارتی کمک میکند.
اگر دنبال آموزش اجرایی هستید، این مقاله را از دست ندهید: پرلیت برای شیببندی سقف (طرح اختلاط + ضخامت + نکات آببندی)
پرلیت بهتر است یا ورمیکولیت/پومیس؟
اگر هدف شما هوادهی و زهکشی است، پرلیت معمولاً انتخاب منطقیتری است. اگر بخواهید آب خیلی بیشتری نگه داشته شود، ورمیکولیت جلو میزند.
| ماده | ویژگی برجسته | بهترین استفاده |
|---|---|---|
| پرلیت | هوادهی بالا، وزن کم، بیاثر شیمیایی | بستر کشت، زهکشی، ملات/بتن سبک |
| ورمیکولیت | نگهداری آب بالا | ترکیبهای مرطوبتر و بذرکاریهای خاص |
| پومیس (سنگپری) | دوام مکانیکی و پایداری دانه | گلدانهای بزرگ، گیاهان سنگینریشه |
چکلیست خرید پرلیت با کیفیت
- گرید درست: ریز/متوسط/درشت دقیقاً مطابق کاربرد
- یکنواختی دانهبندی: نوسان زیاد یعنی نتیجه ناپایدار
- گردوغبار کنترلشده: مخصوصاً برای گلخانه و فضاهای بسته
- سفیدی و میزان انبساط: نشانهای از کیفیت تولید
- بستهبندی سالم و خشک: رطوبت و پارگی یعنی افت کیفیت
مشاهده مشخصات و ثبت سفارش: پرلیت منبسط
اشتباهات رایج هنگام مصرف پرلیت
- انتخاب گرید اشتباه: ریز برای زهکشی سنگین یا درشت برای نشاء ریز
- عدم کنترل گردوغبار: پرلیت بیکیفیت یا الک نشده، کار را سخت میکند
- نسبتهای افراطی: پرلیت زیاد یا کم، تعادل آب و هوا را به هم میزند
- توقع اشتباه از «پرلیت خام»: خام با منبسط یکی نیست
پرسشهای پرتکرار
پرلیت چیست؟
پرلیت سنگ آتشفشانی شیشهگونی است که با حرارتدهی سریع منبسط میشود و به دانههای سبک، متخلخل و عایق تبدیل میگردد.
پرلیت خام بهتر است یا پرلیت منبسط؟
برای اغلب کاربردهای کشاورزی و سبکسازی و عایقکاری، پرلیت منبسط استفاده میشود. پرلیت خام بیشتر ماده اولیه تولید پرلیت منبسط است.
پرلیت کشاورزی چیست و چه گریدی دارد؟
پرلیت کشاورزی معمولاً پرلیت منبسط با گرید متوسط (و گاهی ریز/درشت بسته به نیاز) است که برای هوادهی و زهکشی بستر کشت بهکار میرود.
پرلیت چه کاربردهایی دارد؟
در کشاورزی برای زهکشی و هوادهی ریشه، در ساختمان برای ملات/بتن سبک و عایقکاری، و در صنعت برای فیلتراسیون و عایق حرارتی استفاده میشود.
تفاوت پرلیت با ورمیکولیت چیست؟
پرلیت معمولاً هوادهی و زهکشی بیشتری ایجاد میکند؛ ورمیکولیت نگهداری آب بالاتری دارد. انتخاب نهایی به هدف کشت و مدیریت آبیاری بستگی دارد.
